Efsaneyi Yıkalım: Soru Bazlı Katsayı Diye Bir Şey Yok!

YKS (TYT ve AYT) hazırlık sürecinde her öğrencinin kulaktan kulağa duyduğu, dershane koridorlarında efsaneleşmiş bir iddia vardır: “Abi, sınavdaki o aşırı zor geometri sorusunu çözersen sana çok daha fazla puan geliyormuş!”

Peki bu bilgi ne kadar doğru? ÖSYM gerçekten gizli bir algoritmayla zor soruları yapanları ödüllendiriyor mu?

Doğrudan ve net bir şekilde söyleyelim: ÖSYM’nin sisteminde, bir test içindeki soruların “zorluk derecesine göre” farklı katsayıları yoktur.

Yani, TYT Matematik testindeki en kolay rasyonel sayı sorusu ile sınavın en çok can yakan, sadece %1’lik kesimin yapabildiği o zor problem sorusu aynı ham katsayıya sahiptir. ÖSYM, ilgili testteki doğru sayınızı alır, o testin standart katsayısıyla (örneğin 3.3 ile) çarpar ve ham puanınızı çıkarır.

Sınav anında bir soruyla inatlaşıp “Bu zor soru, kesin çok puan getirecek, bunu çözmeden geçmem” demek, yapabileceğiniz en büyük taktiksel hatadır. O zor soruyla harcayacağınız 5 dakikada, arkadaki 3 kolay soruyu kaçırırsanız net bir şekilde zarara uğrarsınız.

Peki, Neden Aynı Neti Yapanların Sıralaması Farklı Geliyor?

İşte zurnanın zırt dediği, herkesin kafasını karıştıran yer tam olarak burası. “Hocam, arkadaşımla ikimiz de toplamda 70 net yaptık ama o benden 20 bin kişi önde. Neden?”

Cevap: Standart Sapma ve Türkiye Ortalamaları.

ÖSYM, puanları ve sıralamaları hesaplarken istatistik bilimindeki Z ve T standart puan formüllerini kullanır. Sizin bir testteki başarınız, o testin Türkiye ortalamasından ne kadar uzakta olduğunuzla ölçülür.

Bu formül bize şunu söylüyor:

• Eğer Türkiye ortalaması çok yüksek olan bir testte (örneğin herkesin iyi yaptığı Türkçe veya Sosyal) yüksek net yaparsanız, ortalamaya yakın kalırsınız. Z puanınız çok yükselmez.

• Eğer Türkiye ortalaması yerlerde sürünen bir testte (örneğin AYT Fizik veya AYT Matematik) yüksek net yaparsanız, Türkiye ortalamasının fersah fersah üzerine çıkarsınız. Bu da Z puanınızı uçurur.

Z puanınız ne kadar yüksek ve pozitif olursa, sıralamada o kadar ön tarafa zıplarsınız.

Özetle: Soru bazında değil, ders/test bazında bir standart sapma etkisi vardır. Soruların zorluğu o dersin genel ortalamasını düşürür; siz o zor testte ayakta kalabilirseniz, sistem sizi ödüllendirir.

Bu Bilgiyi Derece Yapmak İçin Nasıl Kullanabiliriz? (Strateji)

Madem sistemin nasıl çalıştığını çözdük, o zaman ders çalışma planımızı ve sınav taktiğimizi buna göre güncelleyelim:

• Sınav Anında Taktiksel Esneklik: Sınavda bir soru sizi zorladıysa, hemen geçin. Unutmayın, o soru zor olduğu için ekstra puan getirmeyecek. Sizin amacınız, o testteki “toplam doğru sayısını” maksimuma çıkarmak. Kolayları cebe atın, vaktiniz kalırsa zorlara dönersiniz.

• Ortalaması Düşük Derslere Yatırım Yapın: Sayısalcıysanız AYT Fizik ve Matematik, Eşit Ağırlıkçıysanız AYT Matematik ve Tarih gibi Türkiye ortalamasının genelde kronik olarak düşük geldiği derslere ekstra ağırlık verin. Bu derslerde yapacağınız fazladan 2-3 net, ortalaması yüksek derslerdeki 5-6 nete bedel olabilir.

Unutmayın; sınavı sadece çok çalışanlar değil, sınavın kurallarını iyi bilip ona göre strateji geliştirenler kazanır!