Her sabah sosyal medyayı açtığınızda ya da bir kişisel gelişim kitabı karıştırdığınızda benzer nidalarla karşılaşıyorsunuz:

“Sen çok özelsin!”

“Evren senin etrafında dönüyor!”

“İçindeki o muazzam gücü keşfet, çünkü sen eşsizsin!”

Kulağa ne kadar hoş, ne kadar okşayıcı geliyor, değil mi? Oysa bu narsisistik pompalama, modern insanın sırtına yüklenmiş en ağır yüklerden biri. Çünkü kendinizi “çok özel” zannettiğiniz an, hayatın sunduğu en ufak bir başarısızlıkta, reddedilişte ya da kayıpta darmadağın oluyorsunuz. “Ben bu kadar özelsem, bunlar neden benim başıma geliyor?” sorusu, insanı derin bir varoluşsal krize sürüklüyor.

Peki ya size özel olmadığınızı ama biricik olduğunuzu söylesem?

“Special” ve “Unique” Arasındaki O İnce Çizgi

Popüler kültürün karıştırdığı en temel iki kavram bunlar: Özel olmak (special) ile Biricik olmak (unique).

• Özel olmak; hiyerarşik bir iddiadır. Başkalarından daha üstün, daha ayrıcalıklı, daha seçilmiş olduğunu varsayar. Beklenti yaratır, kibir doğurur ve yıkımı ağır olur.

• Biricik olmak ise; tamamen yalın ve nesnel bir hakikattir. Sadece “tek” olmaktır. İyi ya da kötü bir nitelik taşımaz; bir durum tespitidir.

Dünyada sizinle aynı ilkokul öğretmenine sahip olmuş, aynı mahallenin sokaklarında koşmuş, tam olarak sizin anne babanızın dinamikleriyle büyümüş ve sizin baktığınız açıdan hayata bakmış ikinci bir insan yok. İşte bu yüzden biriciksiniz. Narsisistik bir ayrıcalığa sahip olduğunuz için değil; hikâyenizin girdileri sadece size ait olduğu için.

Şablon Yasalara Karşı Bireysel Yaslar

Biricik olduğumuzu kabul ettiğimizde, hayatın en büyük tuzaklarından biri olan “ezber yaşama” biçimlerinden de özgürleşiriz.

Bugün psikoterapi veya kişisel gelişim dünyası bile bazen insanlara şablonlar dayatıyor:

“Bir ilişkin bittiğinde tam olarak şöyle yas tutmalısın.”

“Biri öldüğünde sırasıyla şu psikolojik evrelerden geçmelisin.”

“İdeal bir insan şu yaşta şunu başarmalıdır.”

Oysa siz “biricik” bir hikâyeye sahipseniz, sizin yas tutma biçiminiz de, bir bitişi karşılama şekliniz de size özel olacaktır. Biri biten ilişkisinin ardından ertesi gün hayata kaldığı yerden devam edebilir, bir başkası aylarca sessizliğe bürünebilir. Biri bir kaybı çalışarak atlatır, diğeri tek başına seyahat ederek…

Hikâyeniz tek ise, o hikâyenin kırılma anlarına vereceğiniz tepkileri de dışarıdan yazılmış reçeteler belirleyemez.

Rahatlayabilirsiniz: Ayrıcalıklı Olmak Zorunda Değilsiniz

Kendinizi “özel” kılmaya çalışmak yorucudur. Sürekli bir performans, sürekli başkalarından farklı ve üstün olduğunu kanıtlama çabası gerektirir.

Ancak “biricik” olduğunuzu fark ettiğinizde sırtınızdaki o ağır yük kalkar:

• Ayrıcalıklı olmak zorunda değilsiniz.

• Herkesin hayran kalacağı devasa başarılar elde etmek zorunda değilsiniz.

• Sadece kendi hikâyenizi, kendi biricikliğiniz içinde yaşamanız yeterlidir.

Hayatın sunduğu acılar da, neşeler de, kayıplar da bu biricik deneyimin parçasıdır. Kendinizi evrenin merkezindeki “özel” bir kahraman sanmaktan vazgeçip; kendi mütevazı ve biricik hikâyenizin öznesi olduğunuzda, hayat çok daha yaşanılır ve ferah bir yere dönüşür.

Özel değilsiniz, evet. Ama bu dünyada sizden bir tane daha yok. Ve bu kadarı, hafif bir nefes almak için fazlasıyla yeterli.