48 Beden Adaya 56 Beden Kariyer Giydirmek: “Geleceğin Mesleği” Yalanı

Sevgili arkadaşlar, rehber öğretmenler, veliler, öğrenciler ve “kariyer mimarları”…

Tercih dönemi geldi çattı. Yine o meşhur, o tehlikeli, o “satın alınmaya hazır” klişeler havada uçuşuyor: “Geleceğin meslekleri!”

Gel ağabey gel, batan geminin malları bunlar! Sanki birileri bize kristal küreden 2040 yılının dünyasını izletiyor ve “Şu bölüme girersen 20 yıl boyunca her şey yolunda gidecek” diye garanti veriyor. Peki, bu “geleceğin mesleği” illüzyonu aslında kime hizmet ediyor?

1. Medyanın Tık Tuzağı ve Velinin Çaresizliği

Geleceğin mesleği listeleri, medyada tık almak için üretilen modern zaman mitleridir. Satışı var, ilgisi var, panik havası var. Sorun şu ki; veli ve öğrenci bu listeleri bir “kutsal metin” gibi kabul edip hemen satın almaya çalışıyor. Çoğu zaman da bir rehber öğretmene gidip, “Hocam, şu listeye göre hangisi iş garantili?” diye soruyor. Maalesef, bazen rehber öğretmen de o anın stresiyle bu “kariyer satıcılığı” oyununa dahil oluyor.

2. Kılavuz Okumayan Bir Sistem

ÖSYM kılavuzu sadece puanlardan ibaret değildir; o bir yaşam rehberidir. Ancak 4 yıllık lise hayatını 10 günlük bir tercih dönemine sıkıştırırsanız, sonuç kaçınılmaz olur: Azotlu bir tercih listesi.

• Öğrenci okumuyor, çünkü hedefi yok.

• Veli okumuyor, çünkü korkuyor.

• Öğretmen okumuyor, çünkü konfor alanında.

• Rehber öğretmen? (Tenzihen söylüyorum) Kılavuzla işi olmaz, kendisi “kılavuz” olduğunu sanıyor.

Okumadığımız için dayatılan meslek hiyerarşisini kabul ediyoruz. Oysa kılavuz üniversitelerde ders olarak okutulmalı, sınavı da uygulamalı yapılmalı. Bizim kendi gerçeklerimize göre, kendi potansiyelimize göre yaşamayı öğrenmeliyiz.

3. Beden Uyumu ve Varoluşsal Kriz

Bir mağazaya girip 10 TL’lik bir şort için 10 mağaza gezen insan, 4 sene okuyup 65 yaşına kadar yapacağı meslek için tek bir “uzmanın” tek cümlesine tav oluyor. 48 beden bir öğrenciye, 56 beden bir takım elbise (meslek) giydiriyoruz. Sonra o öğrenci üniversiteyi bitirip işsiz kaldığında veya mutsuz bir şekilde çalışırken şaşırıyoruz.

• Müvekkili olmayan avukat mı ararsın, hasta görmekten nefret eden diş hekimi mi?

• Bankacılık okuyup gişede mutlu olmayan, hayatı güvenlikte geçiren mi?

• Öğretmenlik diplomasıyla atanamadığı için polisliğe sarılan mı?

Fark meslekte değil, kariyer planlamamasında. Bir meslek, ancak kişinin kendi yetenekleri, değerleri ve ilgi alanlarıyla örtüştüğünde “geleceğin mesleği” olur.

4. “Gelecek” Bugün Değilse Ne Zaman?

90’larda geleceğin mesleği olarak parlatılanların çoğu bugün esamesi okunmuyor. Hatta tercih bile edilmiyor. Peki, o gelecek bugün değil miydi? Eğer bugün değilse, biz ne zamanın mesleğini seçiyoruz? Ben 40-50 yıl sonrasının mesleğini seçip ne yapayım? Emeklilik zaten 65 yaşında. Bana bugün iş yapacak, bugün beni mutlu edecek, bugün huzurla uyanmamı sağlayacak bir meslek lazım.

5. Sonuç: Kariyer Bir İnşa Sürecidir

“Geleceğin mesleği” diye bir şey yoktur; geleceğin yetkinlikleri vardır. Bir meslek güzel, iyi, ataması var veya popüler diye seçilmez. Seçilirse karşımıza mutsuz öğretmenler, kan görmekten korkan hemşireler, yatan bankacılar çıkar.

Sistem, “Hasan Aksoy” olarak benim 40 defa ömrüm olsa yine aynı işi yapmamı sağlayacak bir tutkuyla çalışmamı mümkün kılıyor. Ancak sadece puana odaklanan bir arkadaşım, mesleğine her gün lanet okuyor. Soru basit: Rehberlik iyi bir meslek mi? Cevap; senin içindeki o ateşin olup olmadığına bağlı.

Gelecek tahmin edilmez; inşa edilir. Kendi geleceğinizi, başkalarının tık uğruna hazırladığı listelerle değil, kendi potansiyelinizle inşa edin.