Dersin Adı: Günlük Yaşam Becerileri, Tasarım ve Atölye

Hedef Kitle: Lise 9., 10. veya 11. Sınıf Öğrencileri

Ders Süresi: 1 Eğitim Yılı (2 Dönem) / Haftada 2 Saat

Dersin Amacı: Öğrencilere ev ve dış mekânlarda karşılaşabilecekleri temel bakım, onarım, montaj ve doğa uygulamaları konusunda pratik beceriler kazandırmak; bunun yanı sıra sürdürülebilirlik, enerji tasarrufu, ileri dönüşüm (upcycling) ve kriz anında problem çözme yetkinliklerini geliştirmek.

1. DÖNEM: YAŞAM ALANLARI, BAKIM, ONARIM VE İNOVASYON

Bu dönemin amacı, öğrencilerin ev içindeki temel arızaları güvenli bir şekilde giderebilmesini, bütçe tasarrufu yapabilmesini ve mekanları sürdürülebilir yöntemlerle yenileyebilmesini sağlamaktır.

Ünite 1: İş Sağlığı, Güvenliği ve Acil Durum Yönetimi (Hafta 1-2)

• Teorik: Atölye güvenlik kuralları, Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) standartları.
• Pratik Uygulama:
  • Temel el aletlerinin (tornavida, pense, kargaburun, alyan, şarjlı matkap vb.) ergonomik kullanımı.
  • Acil Durum Simülasyonu: Evde su borusu patlaması, gaz kaçağı veya elektrik kontağı durumlarında ana vanaların ve şalterlerin güvenli şekilde kapatılması.

Ünite 2: Sürdürülebilir Su Tesisatı İşlemleri (Hafta 3-5)

• Teorik: Su tesisatı çalışma prensibi, su ayak izi ve su tasarruf teknolojileri (perlatörler, akıllı vanalar).
• Pratik Uygulama:
  • Sızıntı tespiti ve teflon bant ile izolasyon.
  • Lavabo ve banyo bataryası sökme/takma, kartuş ve conta değişimi.
  • Sifon sökme, tıkanıklık açma ve ekolojik temizleyicilerle (sirke/karbonat) gider bakımı.

Ünite 3: Güvenli Elektrik ve “Akıllı Ev” Temelleri (Hafta 6-8)

• Teorik: Faz, nötr, toprak kavramları. Enerji verimliliği (LED teknolojisi) ve temel akıllı ev otomasyonları.
• Pratik Uygulama:
  • Kontrol kalemi ve multimetre ile güvenli voltaj testi.
  • Priz ve komütatör (ikili anahtar) sökme/takma işlemleri.
  • Wi-Fi destekli akıllı priz kurulumu ve enerji tüketim takibi uygulaması.

Ünite 4: Yüzey Yenileme, Boya ve İleri Dönüşüm (Upcycling) (Hafta 9-11)

• Teorik: İç cephe boya kimyası, renk psikolojisi ve “İleri Dönüşüm” (Eski eşyalara değer katma) felsefesi.
• Pratik Uygulama:
  • Duvardaki çatlakların alçı/macun ile onarımı ve zımparalama.
  • Maskeleme bandı ve kestirme fırça ile profesyonel boya teknikleri.
  • Mini Proje: Eski bir ahşap tabureyi veya çerçeveyi zımparalayıp chalk paint (tebeşir boyası) ile yenileme.

Ünite 5: Montaj Teknolojileri ve Ahşap Uygulamaları (Hafta 12-14)

• Teorik: Farklı yüzey tipleri (beton, alçıpan, tuğla) için dübel/matkap ucu seçimi. Ahşap koruma yöntemleri.
• Pratik Uygulama:
  • Matkap ile terazi kullanarak düzgün delik açma ve raf montajı.
  • Modüler mobilya bağlantı elemanlarını (minifiks, kavela) tanıma ve dolap menteşesi (amortisörlü) ayarı yapma.

1. Dönem Sonu Değerlendirmesi: “Tamir İstasyonu” (Hafta 15-16)

• Öğrenciler gruplara ayrılır. Her gruba arızalı bir simülasyon panosu verilir (Örn: Su damlatan musluk, gevşemiş priz, menteşesi düşmüş kapak). Belirli bir süre içinde iş güvenliği kurallarına uyarak tüm arızaları gidermeleri istenir.

2. DÖNEM: EKOLOJİK OKURYAZARLIK, PEYZAJ VE ÜRETİM

Bu dönemin amacı, öğrencilerin doğayla bağ kurmasını, gıda ve bitki yetiştiriciliğinin temellerini öğrenmesini ve sıfır atık prensipleriyle dış mekân düzenlemeleri yapabilmesini sağlamaktır.

Ünite 6: Ekolojik Okuryazarlık, Toprak ve Kompost (Hafta 1-3)

• Teorik: Toprak pH’ı, yerel bitki örtüsü (flora), biyoçeşitlilik. Atıksız yaşam felsefesi.
• Pratik Uygulama:
  • Toprak türlerinin (kumlu, killi, torf) analizi.
  • Sıfır Atık Projesi: Okul yemekhanesinden veya evden getirilen organik atıklarla “Bokashi” veya “Soğuk Kompost” kurulumu.

Ünite 7: Bitki Üretimi ve Akıllı Sulama Sistemleri (Hafta 4-6)

• Teorik: Çim, süs bitkisi ve temel sebze yetiştiriciliği. Yağmur suyu hasadı prensipleri.
• Pratik Uygulama:
  • Tohum çimlendirme, fide şaşırtma ve doğru saksı değişimi (Drenaj katmanı oluşturma).
  • Bahçe hortumu tesisatı kurma ve zaman ayarlı damla sulama sisteminin temel montajı.

Ünite 8: Bahçe Ekipmanları ve Ağaç/Bitki Bakımı (Hafta 7-9)

• Teorik: Budama mevsimleri, bitki hastalıkları ve doğal pestisit (böcek savar) yapımı.
• Pratik Uygulama:
  • Çatal tırmık, kürek ve çapa ile toprak havalandırma.
  • Meyve ağaçlarında veya süs bitkilerinde temel form budaması ve yara macunu uygulaması.
  • Arap sabunu ve neem yağı ile doğal bitki koruma spreyi hazırlama.

Ünite 9: Motorlu Bahçe Aletleri ve Bakım Mekaniği (Hafta 10-12)

• Teorik: İçten yanmalı motorlar ile elektrikli/akülü bahçe aletlerinin karşılaştırması (Karbon ayak izi).
• Pratik Uygulama (Öğretmen Demonstrasyonu & Öğrenci Katılımı):
  • Çim biçme makinesi, kenar kesme (tırpan) kullanım prensipleri ve güvenlik sınırları.
  • Misina değişimi ve aletlerin kışlık bakımlarının (yağlama, temizlik) yapılması.

Ünite 10: Açık Alan Tasarımı ve Ahşap Koruma (Hafta 13-14)

• Teorik: Dış mekân mobilyalarının hava koşullarından korunması (Emprenye, tik yağı, vernik).
• Pratik Uygulama:
  • Atıl tahta paletleri zımparalayarak dikey bahçe veya oturma alanına dönüştürme (Geri dönüşüm projesi).
  • Ahşap yüzeylere fırça ve sünger ile koruyucu yağ/vernik uygulaması.

2. Dönem Sonu Projesi: “Okulun Ekolojik Yaşam Alanı” (Hafta 15-16)

• Tüm sınıfın katılımıyla okul bahçesinde atıl bir alanın değerlendirilmesi.
• Görev Dağılımı: Tesisat ekibi (damla sulama çeker), Peyzaj ekibi (bitkileri eker), Tasarım ekibi (paletlerden bank ve tabela yapar).

Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme

Bu ders klasik sınavlardan ziyade beceri ve süreç odaklı değerlendirilir:

1. Dijital Portfolyo (%30): Öğrenciler dönem boyunca yaptıkları uygulamaların “Öncesi – İşlem Anı – Sonrası” fotoğraflarını çekerek kısa açıklamalarla bir dijital dosya (blog/sunum) hazırlarlar.
2. Atölye Performansı ve İş Güvenliği Puanı (%40): Öğretmen tarafından doldurulan rubrik (dereceli puanlama anahtarı) ile alet kullanımı, temizlik ve takım çalışması değerlendirilir.
3. Akran Değerlendirmesi (%10): Grup projelerinde (Tamir İstasyonu ve Ekolojik Alan) öğrencilerin birbirlerinin katkısını değerlendirmesi.
4. Pratik Uygulama Sınavı (%20): Dönem sonlarında yapılan, belirli bir arızayı giderme veya montaj yapma üzerine kurulu kısıtlı süreli tekli performans sınavı.

Ekstra Kazanım: Bu müfredatı başarıyla tamamlayan öğrencilere, mezuniyetlerinde kullanabilecekleri bir “Temel Yaşam Becerileri ve Güvenlik Sertifikası” okul yönetimi tarafından verilebilir.