Kontenjan değişiminin sıralamaya etkisi kaç yıl sürer?

Kontenjan değişiminin başarı sıralamasına etkisi genellikle iki aşamalı bir döngü şeklinde kendini gösterir ve etkinin yansımaları özellikle bir sonraki yıl (ikinci yıl) çok daha belirgin ve yanıltıcı olabilir. Kaynaklar bu süreci şu şekilde açıklamaktadır:

• İlk Yıl (Doğrudan Etki): Kontenjan değişimi yapıldığı an doğrudan o yılın sıralamalarına yansır. Kontenjan arttığında o yıl taban sıralaması düşerek yerleşmek kolaylaşırken, azaldığında sıralama yükselir ve seçicilik artar.
• İkinci Yıl (Sürü Psikolojisi ve Tepki Etkisi): Kontenjan değişiminin asıl tehlikeli ve öngörülemez etkisi bir sonraki yıl ortaya çıkar. Örneğin, bir yıl kontenjan artışı nedeniyle düşük bir sıralamayla kapatan bölüm, ertesi yıl aynı kontenjanı korusa bile adayların “kazanma kafasında” olmaları nedeniyle yoğun talep görür. Davranışsal ekonomide “sürü psikolojisi” olarak adlandırılan bu durum, bölümün taban sıralamasının ikinci yılda önemli ölçüde ve aniden yükselmesine neden olur. Bu yüzden kaynaklar, kontenjan artışlarında her zaman “bir sonraki yıl yüksek talep riski” uyarısında bulunur.
• Sonraki Yıllar (Dengeye Dönüş): Kontenjan değişimi ve buna bağlı oluşan sürü psikolojisinin yarattığı bu ani dalgalanmalar (anomaliler), takip eden yıllarda genellikle sönümlenir ve sistem yeniden dengeye döner. Örneğin kaynaklarda incelenen bir üniversite örneğinde, bir yılda yaşanan +29.478’lik anormal sıçramanın (şok yılı) ardından, bölümün sonraki yıllarda kendi normal trendine geri döndüğü belirtilmektedir.

Özetle; kontenjan değişiminin yarattığı “şok” veya “fırsat” algısı en yoğun şekilde değişimin yapıldığı yıl ve onu takip eden ilk yıl sistemde hissedilir. Etkinin yarattığı bu kısa vadeli anomalilere (istisnai yıllara) aldanmamak ve bölümün gerçek popülarite yönünü (trendini) görebilmek için tercih yaparken tek yıllık veriler yerine, asgari 3-4 yıllık, ideal olarak ise 7-10 yıllık sıralama verilerinin incelenmesi şarttır.