Üniversite tercih dönemleri, öğrencilerin ve ailelerin üzerinde büyük bir stresin oluştuğu, “Açıkta kalmayayım”, “Puanım ziyan olmasın” veya “Seneye bir daha bu stresi çekemem” korkularıyla sıklıkla yanlış kararların alındığı dönemlerdir.

Ancak “Öylesine yazayım, belki severim” diyerek yapılan tercihlerin faturası oldukça ağır olabiliyor. ÖSYM’nin paylaştığı resmi veriler, her yıl yüz binlerce öğrencinin bu tuzağa düştüğünü kanıtlıyor. Gelin, “Öğrenim Durumuna Göre Başvuran ve Yerleşen Aday Sayıları” tablosundaki o çarpıcı (ve kırmızıyla işaretlenmesi gereken) rakamlara yakından bakalım.

Tablodaki Gizli Tehlike: Memnuniyetsiz Üniversiteliler

ÖSYM istatistiklerini incelediğimizde, YKS’ye başvuran 2.4 milyonu aşkın adayın profili çok ilginç bir gerçeği ortaya koyuyor. Sınava girenlerin tamamı “Lise son sınıf” veya “Mezuna kalmış” öğrenciler değil. Bakın kimler yeniden üniversite sınavı stresi çekiyor:

• Daha Önce Yerleşmiş: 335.347 aday!
• Bir Yükseköğretim Programını Bitirmiş: 194.600 aday!
• Yükseköğretimden Kaydı Silinmiş: 49.584 aday!

Sadece bu üç gruba baktığımızda, yaklaşık 580.000 kişinin (yani sınava giren her 4-5 kişiden birinin) halihazırda bir üniversite deneyimi yaşamış, hatta mezun olmuş ama hayatından/bölümünden memnun olmadığı için sistemi baştan almaya karar vermiş kişiler olduğunu görüyoruz.

Kırmızı Kutu Bize Ne Anlatıyor?

Tablodaki özellikle işaretli olan “Örgün lisans ve ön lisans” programlarına yerleşenleri incelediğimizde;

• Sadece “Daha Önce Yerleşmiş” grubundan 67.096 kişi (Lisans+Ön lisans) yeniden örgün bir programa yerleşmeyi başarmış.
• Bu ne demek biliyor musunuz? Bu 67 bin öğrenci, sırf “Açıkta kalmayayım” diye bir bölüme gitmiş, OBP’sinin yarı yarıya kırılmasını (puan kaybını) göze almış, zaman kaybetmiş, maddi külfete katlanmış ve en sonunda “Ben burada mutsuzum” diyerek sil baştan başka bir bölüme geçmiş.

Tercih Dönemi İçin Çıkarılacak Dersler

Bu resmi rakamlar, tercih yaparken rehber öğretmenlerin sıklıkla tekrarladığı ancak adayların bazen kulak ardı ettiği altın kuralların kanıtıdır:

1. “Puanım Ziyan Olmasın” Mantığı Puanınızı Gerçekten Ziyan Eder: İstemediğiniz bir bölüme yerleştiğinizde, bir sonraki yıl sınava tekrar girerseniz Ortaöğretim Başarı Puanınız (OBP) yarı yarıya düşer. Bu, sıralamanızda on binlerce, hatta yüz binlerce kişi geriye atılmanız demektir. Tablodaki on binlerce öğrenci bu acı tecrübeyi yaşamıştır.
2. Okumayacağınız Bölümü Asla Listeye Yazmayın: Tercih listenizdeki son sıralar, “Gelirse giderim herhalde” dediğiniz değil, “Kazanırsam sevinirim” dediğiniz yerler olmalıdır. Oraya zorla yazdığınız o son bölüm, bir yıl sonra sizi tekrar o sınav salonuna sokacak nedendir.
3. Bir Yıl Kaybetmek, Mutsuz Bir Hayat Sürmekten İyidir: Sınava bir yıl daha hazırlanmak gözünüzde büyüyor olabilir. Ancak tablodaki 194 bin kişi, istemediği bir bölümü bitirdikten sonra bile başka bir meslek yapmak için tekrar sınava girmiştir. Hayatınızın 40 yılını sevmediğiniz bir mesleği yaparak geçirmek, 1 yıl mezuna kalmaktan çok daha zordur.

Özetle; Sıralamanız ne olursa olsun, tercih listenizi yaparken dürüst olun. O listedeki herhangi bir bölüm geldiğinde içinizde bir burukluk değil, heyecan olmalı. ÖSYM’nin bu istatistik tablosunda yer alan “Memnun olmayan yüz binler” arasına katılmamak sizin elinizde. Bilinçli tercih yapın, hayatınızı şansa bırakmayın!