Üniversite tercihlerinde kontenjan değişimleri sıralamaları nasıl etkiler?

Üniversite tercihlerinde kontenjan değişiklikleri ile başarı sıralaması değişimleri arasında güçlü bir negatif korelasyon bulunmaktadır. Kontenjanlarda yaşanan değişimlerin sıralamalara etkileri şu şekildedir:

• Kontenjan Artışı (Sıralama Düşüşü Etkisi): Bir bölüme alınacak öğrenci sayısının artması, taban sıralamasının düşmesine ve o bölüme yerleşmenin daha kolay hale gelmesine neden olur. “Fark Tabanlı Trend Analizi” yönteminde kontenjan artışı varsa, gelecek yılın tahmin aralığı hesaplanırken son yılın sıralamasına geçmiş yıllardaki minimum ve maksimum farklar eklenir.
• Kontenjan Azalışı (Sıralama Yükselişi Etkisi): Bir bölüme daha az öğrenci alınması, rekabeti ve seçiciliği artırır; bu da taban sıralamasının yükselmesine (sayısal olarak daha küçük ve zor bir dereceye gelmesine) yol açar. Kontenjanın azaldığı durumlarda ise tahmini alt ve üst sınırları bulmak için son yılın sıralamasından geçmiş yıllardaki farklar çıkarılır.

Sürü Psikolojisi ve Sonraki Yıl Etkisi: Kontenjan değişimleri arz-talep dengesini dinamik bir şekilde etkiler. Örneğin, bir yıl kontenjan artışı nedeniyle düşük bir sıralama ile kapatan bir bölüm, ertesi yıl aynı kontenjanı korusa dahi öğrenciler tarafından “kazanması kolay” algısıyla yoğun talep görebilir. Davranışsal ekonomide “sürü psikolojisi” olarak bilinen bu durum, bir sonraki yıl o bölümün sıralamasının beklenmedik ölçüde yükselmesine neden olabilmektedir.

Doluluk Oranları ve Organik Popülarite: Sıralama etkilerini doğru yorumlayabilmek için kontenjanın doluluk oranına da bakılmalıdır. %100 doluluk o bölüm için yüksek talep göstergesiyken, %100’ün altındaki bir doluluk o bölümün yeterince tercih edilmediğinin sinyalini verir. Doğru bir tercih stratejisi için sıralama değişiminin ne kadarının doğrudan kontenjan değişiminden, ne kadarının ise bölümün organik popülaritesindeki değişimden kaynaklandığı analiz edilmelidir.