https://gemini.google.com/share/5a2c4403232f

Bu kılavuz, okullarda yaşanabilecek şiddet eylemleri, kayıplar ve diğer travmatik kriz anlarında öğretmenler ve okul psikolojik danışmanları (PDR) tarafından uygulanacak Psikolojik İlk Yardım (PİY), Sınıf Temelli Müdahale (STM) ve yasal süreç yönetimini standartlaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.

BÖLÜM 1: KRİZ MÜDAHALE VE İYİLEŞME YOL HARİTASI

Kriz anlarında müdahale sırası hayati önem taşır; idari adımların ve psikolojik desteğin belirli bir düzende ilerlemesi gerekir.

Adım 1: Güvenlik Değerlendirmesi ve Hazırlık (Kriz Anı) Müdahaleden önce olayın türünü ve kapsamını bilmek önemlidir. Eğer öğrencilerin veya sizin güvenliğinizi tehdit eden aktif bir durum varsa (örneğin kendine zarar verme ihtimali veya silahlı tehdit) kesinlikle tek başınıza harekete geçmeyin ve okul idaresi, polis veya sağlık ekiplerinden yardım isteyin.

Adım 2: İdari Yönetim (İlk 72 Saat)

• Velilere sosyal medya üzerinden değil, resmi yazılı bildirim gönderin.
• Bilgi kirliliğini önlemek için basın açıklamalarını yalnızca okul müdürü yapmalıdır (“Failin adını söyleme” ilkesine uyularak).
• Olayı, saati, alınan önlemleri belgeleyin ve İl MEM’e olay tutanağını iletin.
• PDR ve RAM ekiplerini ilk 24 saat içinde okula alın.

Adım 3: Psikolojik İlk Yardım (PİY) Uygulaması (Kısa Vadeli Destek) Güvenlik sağlandıktan sonra, öğretmenler tarafından 3 temel eylem adımı devreye sokulur:

1. İzle: Neler olup bittiğini gözlemleyin, yardıma ihtiyacı olanları ve pratik ihtiyaçları belirleyin.
2. Dinle: Aktif dinleyin, kişiyi yargılamayın. Duygularını kabul edin ve sakinleştirin.
3. Bağ Kur: Pratik sorunları çözün, profesyonel hizmetlere erişim sağlayın ve öğrencinin sosyal destek ağlarıyla bağlantı kurmasını sağlayın.

BÖLÜM 2: SINIF TEMELLİ MÜDAHALE (STM) PROGRAMI (14 OTURUM)

Öğrencilerin eğitim hayatlarına ve rutinlerine dönebilmeleri için uygulanan, 7 modül ve 14 oturumdan oluşan programdır.

Modül 1: Başlangıç Aşaması

• Oturum 1 (Grup Dinamiği, Güven ve Dengeleme): Güvenilir ortam yaratılır, ritüeller belirlenir.
• Oturum 2 (Bilgi, Güven ve Kontrol): Zorlayıcı olayın doğasını anlamaya zemin hazırlanır.

Modül 2: Olay Aşaması

• Oturum 3 (Olay Anı): Öğrencilerin yargılanmadan olayı kendi kelimeleriyle anlatabilmelerine olanak tanınır.

Modül 3: Düşünce Aşaması (Okul öncesi ve ilkokulda uygulanmaz)

• Oturum 4 (Düşünceler): Olay öncesi, sırası ve sonrasında akıldan geçen düşünceler paylaşılır.

Modül 4: Duyusal İzlenim Aşaması

• Oturum 5 (Duyusal İzlenimler): Travmatik anıların 5 duyuya ait izlenimleri (koku, ses vb.) fark edilir.

Modül 5: Tepki Aşaması

• Oturum 6 (Olay Sonrası Tepkiler): Öğrencilerin verdikleri tepkilerin “anormal duruma verilen normal tepkiler” olduğunu anlamaları sağlanır.

Modül 6: Normalleştirme ve Kabul Aşaması

• Oturum 7 (Duyguları İfade Etme): Karmaşık duyguların dışa vurumu sağlanır.
• Oturum 8 (Duyguları Rahatlatma): Zorlayıcı duyguları yatıştırma yolları çalışılır.
• Oturum 9 (Baş Etme Becerileri): Yeterlilik ve dayanıklılık duyguları inşa edilir.
• Oturum 10 (Sosyal Destek Kaynakları): Aile, akran ve okul desteğinin önemi kavratılır.
• Oturum 11 (Değişime Uyum): Yaşamlarındaki değişimlerin yarattığı duygular ifade edilir.

Modül 7: Yeniden Bağ Kurma ve Sonlandırma

• Oturum 12 (Benlik Saygısı): Güçlü yönlerin keşfi ve krizlerde kullanımı desteklenir.
• Oturum 13 (Gelecek Planı): Birlikte yeniden bir “gelecek duygusu” oluşturulur.
• Oturum 14 (Sonlandırma): Sürecin kazanımları değerlendirilir ve grup güvenle sonlandırılır.

BÖLÜM 3: YÜKSEK RİSK GRUBUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BELİRLENMESİ VE İLETİŞİM

STM ve PİY oturumları sırasında profesyonel desteğe (psikiyatri) ihtiyaç duyan öğrencileri belirlemek için şu sinyallere dikkat edilmelidir:

1. “Sızıntı” (Leakage) İşaretleri: Rutin dışı ani değişimler, sürekli intikam temaları, silah/şiddet içeren çizimler ve söylemler.
2. Aşırı Uyarılma: Ufak ses veya uyaranlarla zorlayıcı duyguları çok yoğun yaşama, irkilme, donakalma, öfke patlamaları.
3. Şiddet Eğilimi: Kendine veya çevreye doğrudan zarar verme davranışı.

Aile ile Kriz İletişimi (“Birlikte Değerlendirmek İstedim” Yaklaşımı)

• Teşhis Koymayın: “Depresyonda, psikopatolojik bir durum var” gibi klinik ifadeler KULLANMAYIN.
• Silah Güvenliğini Sorun: “Okul güvenliği ve kriz protokollerimiz gereği standart olarak sormam gereken bir konu var; evde ateşli silah/kesici alet varsa kilit altında mıdır?” diyerek konuyu kurumsallaştırın.
• İşbirliği Kurun: Suçlayıcı değil, “çocuğun yüksek yararını koruma” odaklı bir dil kullanın.

BÖLÜM 4: RESMİ TUTANAK VE BİLDİRİM ŞABLONLARI (YASAL ZIRH)

Aşağıdaki belgeler, yüksek risk taşıyan öğrencilerin tıbbi ve psikiyatrik desteğe yönlendirilmesi sürecinde okulun ve rehberlik servisinin yasal sorumluluklarını yerine getirdiğini kanıtlayan resmi evraklardır.

ŞABLON 1: OKUL İÇİ OLAY VE GÖZLEM TUTANAĞI

(Bu belgeyi idareye bildirim yapmak için kullanın)

TUTANAKTIR

Tarih: …./…./202… Saat: ….:…. Konu: Öğrenci Risk Gözlemi ve İdari Bildirim

ÖĞRENCİ BİLGİLERİ Adı Soyadı: ………………………………………………. Sınıfı / Şubesi: ………………………………………….. Okul No: ………………………………………………….

OLAY/GÖZLEM ÖZETİ VE DEĞERLENDİRME Okulumuz öğrencilerinden ……………………………………………….’nin, …./…./202… tarihinde gerçekleştirdiği eyleminde/söyleminde/çiziminde şu ifadeler/davranışlar tespit edilmiştir:

“………………………………………………………………………………………………………………………………”

Söz konusu durum tarafımızca incelenmiş olup, öğrencinin mevcut duygu ve düşünce durumu ‘kendine ve/veya çevresine zarar verme riski’ kapsamında değerlendirilmiştir.

Okul Rehberlik Servisi yetki, görev ve sınırları dâhilinde öğrenciyle önleyici düzeyde temas kurulmuş ve psikolojik ilk yardım uygulanmıştır; ancak mevcut riskin boyutu gereği durumun klinik ve uzman bir ortamda değerlendirilmesi zorunluluğu doğmuştur.

Söz konusu yüksek risk durumu, okul yönetimiyle eşzamanlı olarak paylaşılmış ve veli ivedilikle okula davet edilerek süreç resmi yönlendirme aşamasına geçirilmiştir. İşbu tutanak tarafımızca imza altına alınmıştır.

Rehber Öğretmen / Psk. Danışman Sınıf Rehber Öğretmeni İmza: İmza:

Okul Müdürü İmza:

ŞABLON 2: VELİ GÖRÜŞME VE TIBBİ YÖNLENDİRME FORMU

(Bu belgeyi veli ile görüşme sonunda imza altına alın)

VELİ GÖRÜŞME VE TIBBİ YÖNLENDİRME FORMU

Tarih: …./…./202…

ÖĞRENCİ BİLGİLERİ Adı Soyadı: ………………………………………………. Sınıfı / Şubesi: …………………………………………..

VELİ BİLGİLERİ Adı Soyadı: ………………………………………………. Yakınlık Derecesi: ………………………………………… İletişim: …………………………………………………

GÖRÜŞME İÇERİĞİ VE YASAL TEBLİĞ Öğrencimizin okul içindeki son durumunu değerlendirmek ve yüksek yararını korumak amacıyla velisi ile yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiş olup aşağıdaki hususlar kendisine tebliğ edilmiştir:

1. Okul Rehberlik Servisi tarafından öğrenciye yönelik herhangi bir tıbbi veya psikiyatrik teşhis konulmamıştır. Yapılan görüşmenin tek amacı; risk önleme, çocuğun yüksek yararını koruma ve aileyi acil uzman desteğine yönlendirmektir.
2. Öğrencinin mevcut duygu durumu göz önüne alınarak; ev ortamında ateşli silah, kesici/delici alet ve hayati tehlike yaratabilecek tıbbi ilaç/maddelere erişiminin kesinlikle engellenmesi (kilit altında tutulması) gerektiği veliye sözlü ve yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
3. Öğrencinin vakit kaybetmeksizin tam teşekküllü bir sağlık kuruluşunun “Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi” bölümüne (veya Acil Servise) götürülerek uzman klinik değerlendirmesinden geçirilmesi gerektiği veliye bildirilmiş ve durumun aciliyeti vurgulanmıştır.

VELİ BEYANI VE İMZASI Lütfen aşağıdaki cümleyi kendi el yazınızla alt satıra yazınız: (Yazılacak metin: “Durumun ciddiyeti ve evdeki fiziksel güvenlik önlemleri hakkında bilgilendirildim. Çocuğumu sağlık kuruluşuna götürmem gerektiği tarafıma tebliğ edildi.”)

……………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………..

Öğrenci Velisi Adı Soyadı: İmza:

Rehber Öğretmen / Psk. Danışman Okul Müdürü İmza: İmza: