EMDR seansındaki çift yönlü uyarım tam olarak nasıl uygulanır?

Abdullah Alpaslan’ın Travma ve EMDR Terapisi kitabındaki bilgilere göre, EMDR seansındaki çift yönlü uyarım (bilateral stimülasyon), beynin her iki yarım küresini sırayla uyararak doğal bilgi işleme sistemini (adaptif bilgi işleme) harekete geçirmek amacıyla uygulanır. Bu işlem, uykunun REM (Hızlı Göz Hareketi) evresine benzer bir fizyolojik durum yaratarak travmatik anıların işlenmesini sağlar,.

Uygulamanın tam olarak nasıl yapıldığı, kullanılan yöntemler ve süreç şu şekildedir:

1. Uygulama Yöntemleri

Terapist ve danışan, hazırlık aşamasında hangi yöntemin kullanılacağına birlikte karar verirler. Temel amaç beynin sağ ve sol yarım küreleri arasında bilgi akışını sağlamak olduğu için farklı uyarıcılar kullanılabilir,:

• Göz Hareketleri (Görsel): En klasik yöntemdir. Terapist elini (genellikle iki parmağını) danışanın göz hizasında, belirli bir mesafede sağa ve sola doğru hareket ettirir. Danışandan başını sabit tutarak sadece gözleriyle terapistin parmaklarını takip etmesi istenir. Günümüzde bu işlem için ışıklı cihazlar da kullanılabilmektedir,.
• İşitsel Uyarım (Ses): Danışana bir kulaklık takılır ve her iki kulağa sırayla ritmik sesler (bip sesleri veya tklikler) verilir.
• Dokunsal Uyarım (Titreşim/Vuruş): Terapist, danışanın dizlerine hafifçe vurarak (tapping) veya danışanın avuçlarına sırayla titreşim veren cihazlar (pulsar) vererek uyarım sağlar. Özellikle göz sorunu olanlarda veya göz hareketlerinin uygun olmadığı durumlarda tercih edilir,.

2. Uygulama Süreci ve “Setler”

Çift yönlü uyarım rastgele değil, yapılandırılmış “setler” halinde uygulanır. Süreç adım adım şu şekilde ilerler:

• Çifte Odaklanma: Terapist, danışandan travmatik anıya ait resme, negatif inanca ve bedenindeki duyuma odaklanmasını ister. Danışan iç dünyasında bu acı verici anıya odaklanırken, aynı anda dış dünyadaki uyarana (taranan parmaklar veya ses) dikkatini verir. Buna “çifte dikkat” denir,.
• Setlerin Uygulanması: Terapist uyarımı başlatır. Bir “set”, genellikle 25-30 göz hareketi veya vuruştan oluşur. Ancak bu sayı duruma göre değişebilir; olumsuz materyallerin işlenmesi bazen daha uzun setleri gerektirirken, olumlu duyguların pekiştirilmesi (yerleştirme evresi) için 7-10’luk kısa setler tercih edilir,.
• Hız ve Yön: Göz hareketlerinin hızı ve yönü (yatay, dikey, çapraz) terapist tarafından değiştirilebilir. Özellikle işlemlemenin tıkandığı durumlarda hız veya yön değişikliği (örneğin dikey hareketler veya daireler) blokajı açmak için kullanılır.

3. Geri Bildirim ve Kontrol

Uyarım kesintisiz devam etmez; dur-kalk prensibiyle ilerler:

• Mola ve Kontrol: Terapist seti bitirdiğinde durur ve danışana derin bir nefes almasını söyler. Ardından “Şimdi ne var?”, “Ne geldi?” veya “Ne fark ediyorsunuz?” gibi yönlendirici olmayan sorular sorar,.
• Serbest Çağrışım: Danışan o an zihnine gelen görüntüyü, duyguyu veya düşünceyi söyler. Terapist gelen malzemeyi yargılamadan veya yorumlamadan “Devam edin”, “Bunu fark edin” diyerek bir sonraki sete geçer.
• Güvenlik: Danışana, sürecin kontrolünün kendisinde olduğu hatırlatılır. Eğer duygular dayanılamayacak seviyeye gelirse, danışan elini kaldırarak işlemi durdurabilir (“Dur” işareti),.

4. Kişiye Özel Uyarlamalar (Dikkat Edilmesi Gerekenler)

Her yöntem herkes için uygun olmayabilir:

• Nörolojik Durumlar: Epilepsi, migren veya organik beyin hasarı olan kişilerde göz hareketleri nöbeti tetikleyebileceği için bu yöntem kullanılmaz; yerine dokunsal (dizlere vuruş) uyarım tercih edilir,.
• Taciz Geçmişi: Fiziksel temas (dizlere vurma) bazı taciz mağdurları için tetikleyici olabilir. Bu durumda cihaz kullanımı veya terapistin mesafeyi koruması önemlidir.
• Gözlerin Durumu: Genellikle göz hareketlerinde gözler açıktır. Ancak dokunsal uyarımda, dissosiyasyona (kopmaya) yatkın danışanların gözlerini açık tutması istenirken, diğerlerinde odaklanmayı artırmak için gözler kapatılabilir,.