Fark tabanlı trend analizi ile tercih aralığı nasıl hesaplanır?

Fark tabanlı trend analizi ile tercih (tahmin) aralığı hesaplamak, geçmiş yıllardaki sıralama değişimlerinin sınırlarını (minimum ve maksimum) belirleyerek geleceğin bu sınırlar içinde gerçekleşeceği prensibine dayanır. Bu hesaplama işlemi şu pratik adımlarla gerçekleştirilir:

1. Adım: Veri Toplama Hedeflenen bölümün geçmiş yıllara ait başarı sıralamaları toplanır. Sağlıklı bir analiz için ideal olan son 7-10 yılın verilerini kullanmaktır, ancak bulunamıyorsa minimum son 3-4 yılın verileri temel alınmalıdır.

2. Adım: Fark Hesaplama Her yılın başarı sıralaması, bir önceki yılın başarı sıralamasından çıkarılarak yıllar arasındaki farklar hesaplanır (Fark = Yıl(n) – Yıl(n-1)).

3. Adım: Min-Max Belirleme Hesaplanan bu fark değerleri incelenerek, mutlak değerce en büyük fark (maksimum şok) ve mutlak değerce en küçük fark (minimum değişim) tespit edilir.

4. Adım: Tahmin Aralığı (Bant) Oluşturma Gelecek yıl için tahmin, son yılın sıralaması referans alınarak ve kontenjanın artıp azalma durumuna göre bir alt-üst sınır bandı olarak oluşturulur. Hesaplama şu şekilde yapılır:

• Eğer kontenjan azalıyorsa (rekabet artacağı için sıralamaların yükselme etkisi beklenir):
  • Alt sınır: Son yılın sıralaması – (Mutlak değerce maksimum fark)
  • Üst sınır: Son yılın sıralaması – (Mutlak değerce minimum fark)
• Eğer kontenjan artıyorsa (yerleşme kolaylaşacağı için sıralamaların düşme etkisi beklenir):
  • Alt sınır: Son yılın sıralaması + (Mutlak değerce minimum fark)
  • Üst sınır: Son yılın sıralaması + (Mutlak değerce maksimum fark)

Bu hesaplamanın sonucunda tek bir kesin sayı vermek yerine, istatistiksel geçerliliği olan bir gerçekleşme aralığı elde edilir. Adaylar kendi sıralamalarını bu aralığın neresinde kaldığına (alt sınıra yakınsa garanti tercih, ortada ise dengeli tercih, üst sınırın üzerindeyse riskli tercih) bakarak kendi tercih stratejilerini bilimsel bir şekilde konumlandırabilirler.