Siber zorbalığın hukuki sonuçları ve cezaları nelerdir?

Siber zorbalık eylemlerinin hem eğitim kurumu bünyesinde disiplin yaptırımları hem de adli mercilerde yasal ve cezai yaptırımları bulunmaktadır. Kaynaklara göre bu hukuki sonuçlar ve cezalar şu şekilde kategorize edilebilir:

1. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Ödül ve Disiplin Yönetmeliği Kapsamındaki Cezalar: Siber zorbalık davranışlarının niteliğine ve ağırlığına göre lise kademesindeki öğrencilere şu disiplin cezaları uygulanmaktadır:

• Kınama Cezası: Bilişim araçlarını (cep telefonu, bilgisayar, internet vb.) amacı dışında kullanmak.
• Okuldan Kısa Süreli Uzaklaştırma Cezası: Bilişim araçları yoluyla eğitim ve öğretim faaliyetlerine veya kişilere zarar vermek.
• Okul Değiştirme Cezası: Bilişim araçları yoluyla eğitim ve öğretimi engellemek, kişilere ağır derecede maddi ve manevi zarar vermek.
• Örgün Eğitim Dışına Çıkarma Cezası: Bilişim araçları yoluyla; bölücü, yıkıcı, ahlak dışı ve şiddeti özendiren sesli, sözlü, yazılı ve görüntülü içerikler oluşturmak, bunları çoğaltmak, yaymak ve ticaretini yapmak.

2. Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamındaki Hapis ve Adli Cezalar: Türk Ceza Kanunu’nda yer alan sanal ortamdaki suçlarla ilgili maddelere göre; sanal zorbalık olarak değerlendirilebilecek eylemlerde bulunan kişilere, işledikleri suçun türüne göre 6 aydan 5 yıla kadar değişen oranlarda cezai yaptırımlar uygulanabilmektedir. Gerçek yaşamda suç sayılan davranışlar, sanal ortamda gerçekleştirildiğinde de suç sayılmaktadır.

3. 5651 Sayılı Kanun Kapsamındaki Hukuki Haklar ve Yaptırımlar: İnternet ortamında işlenen suçlarla mücadele edilmesi hakkındaki yasal düzenlemeler gereği siber zorbalığa maruz kalan bireylerin hukuki olarak içeriklere müdahale hakkı vardır:

• Erişimin Engellenmesi: Kişilik hakları ihlal edilen kişi, en yakın Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak ilgili URL, alan adı veya IP adresine erişimin engellenmesini talep edebilir. Hakimlik bu başvuruyu en geç 24 saat içinde duruşma yapılmaksızın karara bağlar ve içeriğe erişimi engeller.
• İçeriğin Kaldırılması: Kişilik hakkı ihlaline yönelik talepler, içerik veya yer sağlayıcısı (sosyal medya platformları vb.) tarafından en geç 24 saat içerisinde cevaplandırılmak zorundadır.
• Resmi İhbar Mekanizmaları: Siber zorbalık eylemleri (özellikle intihara yönlendirme, cinsel istismar, müstehcenlik, yasadışı içerikler vb.) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesindeki İnternet Bilgi İhbar Merkezi (ihbarweb.org.tr) üzerinden ihbar edilebilir ve adli/idari süreçler başlatılabilir. Sürecin devamında polis ve savcılığa gidilerek şüpheliler hakkında doğrudan suç duyurusunda bulunulabilir.